Cách Tính Lương Net Sang Gross Và Ngược Lại (Kèm File Excel)

Tác giả Gia Đình HR 06/01/2026 28 phút đọc

Cách tính lương net sang gross và ngược lại (kèm file excel) là chủ đề nhiều người lao động và doanh nghiệp vẫn hiểu chưa đúng, dễ nhầm lẫn khi đàm phán hợp đồng, tính thuế TNCN và các khoản bảo hiểm bắt buộc.

Hiểu và tính đúng lương Net – Gross là nền tảng quan trọng trong quản trị tiền lương, tuân thủ pháp luật và bảo vệ quyền lợi người lao động. Bài viết của GIA ĐÌNH HR hướng dẫn chi tiết cách quy đổi Net – Gross theo quy định hiện hành, kèm file Excel chuẩn, dễ áp dụng thực tế.

I. Lương gross và lương net là gì? Hiểu đúng bản chất tiền lương

Lương gross và lương net là hai cách tiếp cận khác nhau đối với cùng một khoản thu nhập lao động. Việc hiểu đúng bản chất từng khái niệm là nền tảng để xây dựng chính sách tiền lương minh bạch, tuân thủ pháp luật và kiểm soát hiệu quả chi phí nhân sự.

1. Lương gross – cách tiếp cận chuẩn trong quản trị tiền lương

Lương gross là tổng thu nhập thỏa thuận trong hợp đồng lao động trước khi thực hiện các nghĩa vụ khấu trừ bắt buộc. Đây là cách thể hiện tiền lương phù hợp với nguyên tắc pháp lý và thông lệ quản trị nhân sự hiện đại.

Về bản chất, lương gross bao gồm:

Mức lương theo công việc hoặc chức danh
Các khoản phụ cấp lương
Các khoản bổ sung khác xác định được mức tiền và trả thường xuyên

Lương gross được sử dụng làm cơ sở tính đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và xác định nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân của người lao động.

2. Lương net – góc nhìn từ thu nhập thực nhận

Lương net là khoản tiền người lao động thực tế nhận được sau khi đã khấu trừ đầy đủ các khoản theo quy định. Cách thể hiện này thường được sử dụng trong truyền thông tuyển dụng hoặc thỏa thuận thu nhập ngắn gọn với người lao động.

Tuy nhiên, lương net không phản ánh đầy đủ chi phí tiền lương của doanh nghiệp và không phải là căn cứ trực tiếp để thực hiện các nghĩa vụ bảo hiểm – thuế nếu không có bước quy đổi ngược sang lương gross.

3. Các khoản cấu thành khi chuyển đổi giữa lương gross và lương net

Khi phân tích tiền lương, cần nhận diện rõ ba nhóm yếu tố chính:

Thu nhập chịu thuế: tiền lương, phụ cấp và các khoản bổ sung có tính chất tiền lương
Các khoản bảo hiểm bắt buộc: phần người lao động phải đóng theo tỷ lệ quy định
Thuế thu nhập cá nhân: tính trên thu nhập tính thuế sau khi áp dụng các khoản giảm trừ

Việc xác định sai một trong các cấu phần này sẽ dẫn đến sai lệch lương thực nhận và rủi ro tuân thủ.

4. So sánh nhanh lương gross và lương net trong thực tiễn quản lý

Tiêu chí	Lương gross	Lương net
Bản chất	Tổng thu nhập trước khấu trừ	Thu nhập thực nhận
Góc nhìn người lao động	Minh bạch nghĩa vụ	Dễ hiểu, dễ so sánh
Góc nhìn doanh nghiệp	Chuẩn hạch toán – tuân thủ	Chỉ mang tính cam kết
Quản trị rủi ro	Thấp	Cao nếu không quy đổi rõ

Kết luận: Hiểu đúng lương gross và lương net không chỉ giúp người lao động nắm rõ quyền lợi, mà còn giúp doanh nghiệp xây dựng hệ thống tiền lương minh bạch, kiểm soát chi phí và hạn chế rủi ro pháp lý trong quản trị nhân sự hiện đại.

>>> Xem thêm:

II. Căn cứ pháp lý khi tính lương net – gross hiện nay

Căn cứ pháp lý khi tính lương net – gross là nền tảng bắt buộc để doanh nghiệp xây dựng hợp đồng lao động, bảng lương và nghĩa vụ khấu trừ đúng quy định, hạn chế rủi ro về thuế, bảo hiểm và tranh chấp lao động.

Nguyên tắc tiền lương theo Bộ luật Lao động: Tiền lương được xác định theo thỏa thuận, gắn với công việc/chức danh, bao gồm mức lương, phụ cấp và khoản bổ sung. Doanh nghiệp phải trả lương đầy đủ, đúng hạn; nội dung lương ghi trong hợp đồng là cơ sở pháp lý đầu tiên để quy đổi net – gross.
Căn cứ bảo hiểm bắt buộc ảnh hưởng đến lương Gross: Lương Gross chịu tác động trực tiếp từ các khoản trích đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp. Căn cứ đóng được xác định theo tiền lương tháng và các khoản có tính chất tiền lương, làm thay đổi tổng chi phí lao động của doanh nghiệp.
Nguyên tắc thuế thu nhập cá nhân quyết định lương Net: Lương Net được xác định sau khi khấu trừ thuế thu nhập cá nhân trên cơ sở thu nhập chịu thuế, các khoản được miễn và các khoản giảm trừ theo quy định.
Lưu ý cho HR: Cần cập nhật kịp thời quy định mới, tách bạch rõ Gross – Net trong hợp đồng, chuẩn hóa cấu trúc lương để tính toán chính xác và minh bạch.

Kết luận: Nắm vững căn cứ pháp lý khi tính lương net – gross giúp HR và doanh nghiệp kiểm soát chi phí nhân sự, tuân thủ pháp luật và tạo nền tảng trả lương minh bạch, ổn định quan hệ lao động lâu dài.

III. Cách tính lương từ gross sang net chuẩn thực tế doanh nghiệp

Tính lương từ Gross sang Net trong doanh nghiệp đòi hỏi xác định đúng căn cứ đóng bảo hiểm, thu nhập chịu thuế và các khoản giảm trừ hợp pháp. Quy trình cần thực hiện theo từng bước để đảm bảo tuân thủ pháp luật và phản ánh chính xác thu nhập thực nhận của người lao động.

1. Trình tự tính lương từ Gross sang Net theo thực hành doanh nghiệp

Quy trình chuẩn thường được bộ phận C&B triển khai theo 5 bước:

Bước 1: Xác định mức lương Gross theo hợp đồng lao động và thỏa thuận tiền lương.
Bước 2: Xác định tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm bắt buộc (không mặc định bằng Gross).
Bước 3: Tính các khoản bảo hiểm người lao động phải khấu trừ.
Bước 4: Xác định thu nhập tính thuế thu nhập cá nhân sau các khoản giảm trừ.
Bước 5: Tính thuế thu nhập cá nhân và xác định lương Net thực nhận.

Trình tự này giúp hạn chế sai sót khi kiểm soát quỹ lương và nghĩa vụ thuế – bảo hiểm.

2. Xác định các khoản khấu trừ bắt buộc từ lương Gross

Trong thực tế, các khoản khấu trừ bắt buộc bao gồm:

Bảo hiểm xã hội: 8%
Bảo hiểm y tế: 1,5%
Bảo hiểm thất nghiệp: 1%

➡️ Tổng tỷ lệ khấu trừ bảo hiểm người lao động: 10,5%, áp dụng trên mức lương làm căn cứ đóng bảo hiểm, không phải toàn bộ Gross trong mọi trường hợp.

Lưu ý chuyên môn:

Doanh nghiệp có thể tách phụ cấp, khoản bổ sung không tính đóng bảo hiểm theo quy chế tiền lương.
Cần kiểm tra trần tiền lương đóng bảo hiểm thất nghiệp theo vùng.

3. Công thức tính lương Net từ Gross theo từng bước

Cách tính chuẩn được triển khai như sau:

Khấu trừ bảo hiểm: Lương đóng bảo hiểm × 10,5%
Thu nhập tính thuế thu nhập cá nhân: Gross – Bảo hiểm bắt buộc – Giảm trừ gia cảnh – Các khoản giảm trừ hợp pháp khác (nếu có)
Thuế thu nhập cá nhân phải nộp: Thu nhập tính thuế × biểu thuế lũy tiến từng phần (áp dụng theo kỳ tính thuế hiện hành)
Lương Net thực nhận: Gross – Bảo hiểm – Thuế thu nhập cá nhân – Các khoản khấu trừ khác theo thỏa thuận

4. Ví dụ minh họa mức lương phổ biến

Ví dụ 1: Gross ở mức thấp, chưa phát sinh thuế

Gross: 12.000.000 đồng
Bảo hiểm: 12.000.000 × 10,5% = 1.260.000
Thu nhập sau bảo hiểm thấp hơn mức giảm trừ gia cảnh

➡️ Không phát sinh thuế TNCN

➡️ Net ≈ 10.740.000 đồng

Ví dụ 2: Gross ở mức chịu thuế

Gross: 35.000.000 đồng
Bảo hiểm: 3.675.000
Thu nhập tính thuế sau giảm trừ > 0
Thuế TNCN tính theo các bậc lũy tiến

➡️ Net = Gross – Bảo hiểm – Thuế TNCN

Các ví dụ này phản ánh đúng cách tính đang được áp dụng phổ biến tại doanh nghiệp hiện nay.

5. Những sai sót thường gặp khi tính Net từ Gross trong thực tế HR

Các lỗi phổ biến cần đặc biệt lưu ý:

Mặc định Gross = lương đóng bảo hiểm, dẫn đến khấu trừ sai.
Áp dụng mức giảm trừ gia cảnh không đúng kỳ.
Tính thuế theo biểu lũy tiến cũ, không cập nhật quy định mới.
Không kiểm soát dữ liệu người phụ thuộc, thời điểm đăng ký giảm trừ.
File Excel đúng công thức nhưng sai dữ liệu đầu vào.

Những sai sót này dễ gây tranh chấp tiền lương và rủi ro truy thu thuế, bảo hiểm.

Kết luận: Cách tính lương từ Gross sang Net chuẩn doanh nghiệp cần tuân thủ đúng trình tự, tách bạch rõ lương đóng bảo hiểm và thu nhập chịu thuế. Khi kiểm soát tốt dữ liệu đầu vào và áp dụng đúng công thức, doanh nghiệp sẽ hạn chế rủi ro và đảm bảo minh bạch tiền lương.

cach-tinh-luong-tu-gross-sang-net-va-nguoc-lai

>>> Xem thêm:

IV. Cách tính lương từ net sang gross chính xác và đúng luật

Cách tính lương từ net sang gross là nghiệp vụ xác định tổng thu nhập làm căn cứ khấu trừ thuế thu nhập cá nhân và trích nộp bảo hiểm bắt buộc, nhằm bảo đảm chi trả đúng cam kết với người lao động và tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật về tiền lương.

1. Bản chất “quy ngược” từ Net sang Gross

Lương Net phản ánh thu nhập thực nhận của người lao động sau khi đã trừ thuế thu nhập cá nhân và các khoản bảo hiểm bắt buộc thuộc trách nhiệm người lao động.
Lương Gross là tổng thu nhập trước khấu trừ, được sử dụng làm căn cứ pháp lý để tính thuế và bảo hiểm.
Tính Net sang Gross thực chất là bài toán quy ngược, bởi số thuế phải nộp phụ thuộc vào chính mức Gross cần xác định.

2. Các yếu tố bắt buộc phải giả định khi tính Net sang Gross

Để kết quả chính xác, doanh nghiệp cần xác định rõ:

Tình trạng cư trú thuế của người lao động (cư trú tại Việt Nam).
Số người phụ thuộc hợp lệ và mức giảm trừ gia cảnh đang áp dụng tại kỳ tính lương.
Mức tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm bắt buộc và phạm vi các khoản tính đóng.
Việc có hay không các khoản thu nhập miễn thuế, giảm trừ bổ sung hoặc bảo hiểm tự nguyện được trừ khi tính thuế.

Thiếu hoặc sai bất kỳ giả định nào đều dẫn đến sai lệch Gross và rủi ro truy thu.

3. Phương pháp và công thức tính lương Gross từ Net

Bước 1: Xác định thu nhập trước thuế (chưa bao gồm thuế TNCN)

Thu nhập trước thuế = Lương Net + Các khoản bảo hiểm bắt buộc người lao động phải đóng.

Bước 2: Quy đổi thu nhập trước thuế sang thu nhập chịu thuế

Thu nhập chịu thuế được xác định theo biểu thuế lũy tiến từng phần, sau khi trừ các khoản giảm trừ gia cảnh.

Bước 3: Xác định lương Gross

Lương Gross = Thu nhập chịu thuế + Thuế thu nhập cá nhân phải nộp + Bảo hiểm bắt buộc người lao động.

Trong thực tế, doanh nghiệp nên sử dụng file Excel quy đổi Net – Gross theo từng bậc thuế để tránh sai số và tiết kiệm thời gian.

4. Trường hợp doanh nghiệp cam kết “lương Net” trong hợp đồng lao động

Pháp luật cho phép thỏa thuận lương Net, nhưng không thay đổi nghĩa vụ thuế và bảo hiểm.
Doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm gross-up, tức chi trả phần thuế phát sinh để bảo đảm đúng mức Net đã cam kết.
Hợp đồng lao động cần quy định rõ: Net là sau thuế, sau bảo hiểm; căn cứ tính bảo hiểm và phương pháp quy đổi khi chính sách thay đổi.

5. Lưu ý rủi ro pháp lý và chi phí khi áp dụng lương Net

Chi phí tiền lương có thể tăng khi điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh hoặc trần bảo hiểm.
Rủi ro truy thu bảo hiểm nếu xác định sai tiền lương làm căn cứ đóng.
Rủi ro thuế nếu quy đổi Net – Gross không đúng biểu thuế hoặc sai giả định ban đầu.

Doanh nghiệp cần kiểm soát chặt chẽ cơ cấu lương và cập nhật chính sách kịp thời.

Kết luận: Tính lương từ net sang gross đúng luật đòi hỏi xác định đầy đủ giả định và áp dụng phương pháp quy đổi chính xác. Doanh nghiệp nên chuẩn hóa quy trình và công cụ tính lương để kiểm soát chi phí, hạn chế rủi ro thuế và bảo hiểm.

V. File Excel tính lương Net – Gross & hướng dẫn sử dụng thực tế

NHẤN TẢI NGAY

(1) Giới thiệu file Excel Net – Gross

File được thiết kế theo cấu trúc chuẩn HR, bám sát quy định pháp luật hiện hành, cho phép quy đổi hai chiều Net ↔ Gross, hạn chế sai sót khi tính thuế và bảo hiểm, dễ kiểm soát và lưu vết.

(2) Các sheet chính trong file

Thông tin thu nhập: Lương, phụ cấp, khoản bổ sung; phân loại khoản chịu thuế và chịu bảo hiểm.
Tỷ lệ bảo hiểm: Tự động tính phần người lao động và người sử dụng lao động theo tỷ lệ áp dụng.
Thuế thu nhập cá nhân: Áp dụng giảm trừ gia cảnh, người phụ thuộc và biểu thuế lũy tiến.
Kết quả Net/Gross: Tổng hợp đầy đủ Net, Gross, thuế, bảo hiểm và chi phí doanh nghiệp.

(3) Hướng dẫn nhập liệu và kiểm tra: Nhập dữ liệu theo trình tự thu nhập → bảo hiểm → người phụ thuộc → kỳ lương.

Đối chiếu nhanh bằng cách đảo chiều Net/Gross để kiểm tra tính nhất quán.

(4) Tùy chỉnh theo doanh nghiệp: Có thể thêm phụ cấp riêng, quy tắc làm tròn, khóa công thức và phân quyền sử dụng.

(5) Ứng dụng thực tế: Phục vụ xây dựng offer lương, kiểm tra bảng lương hàng tháng, mô phỏng điều chỉnh thu nhập và hỗ trợ quyết toán thuế.

Kết luận: Sử dụng file Excel tính lương Net – Gross đúng cách giúp bộ phận C&B chuẩn hóa quy trình tính lương, giảm rủi ro pháp lý và nâng cao hiệu quả quản trị tiền lương trong doanh nghiệp.

Cách tính lương net sang gross và ngược lại (kèm file excel) là nền tảng quan trọng trong quản trị tiền lương hiện đại, bảo đảm minh bạch, đúng luật và tối ưu chi phí cho doanh nghiệp. Khi nắm vững phương pháp tính, HR, C&B và người lao động chủ động hơn trong đàm phán lương, tuân thủ thuế – bảo hiểm, hạn chế rủi ro pháp lý.

Hy vọng bài viết mang lại thông tin hữu ích cho bạn. Theo dõi GIA ĐÌNH HR để cập nhật thêm nhiều bài viết chuyên sâu về tiền lương, thuế TNCN và quản trị nhân sự thực tiễn.

0.0

0 Đánh giá